تبليغاتX
تاریخ وفرهنگ بختیاری

جمعه یکم تیر 1386

واژه ها در زبان بختیاری

 

نشانه های آوا نگاری (فهرست 2 الف )

 

اقه : aghe   -  یقه

اقه درده : aghe derda   -  یقه دریده – عصبانی – گریبان دریدن

الال کردن : elal kardan  - استراحت کردن – بقصد استراحت – چشم برهم نهادن – شو الال نکرد: شب چشم برهم ننهاد

الار : olar  - آردجو که دردباغی پوست به کار برند – پوست دباغی هم گویند

التزام وابیدن : eltezom wabedan -  ملتزم شدن – متعهد شدن

الختر : alokhtor  - (با) بازیکنان درحالیکه یکی از پاهایشان را به پشت برده وبادست آن را گرفته اند، سعی می کنند ضمن حفظ تعادل خود، تعادل حریف رابرهم زنند.

الص : als  - اصل – اصل ونسب

الغر :alyoghz  - تنها – بدون همراه – مجرد(یالقوز)

الم قلم کردن : alam_ghalam-karden  - قلع وقمع کردن – تارومار کردن

الو : alo   - گوسفند بارنگ سفید وقهوه ای

الو :  alo  - شعله آتش

الوپر : olu – par  - وابسته – از طایفه ای به درون طایفه دیگر کوچیدن واز آنان به حساب آمدن

الوس : alus  -  سفید

اله قرت : alaghort  - بی سروپا – خودسر-

امبارکردن : ambar-karden  -  انبارکردن – انباشتن

امبلاس : ambelas – آمبولانس – امبلیس

امداد :  amdad  -  کمک – فریاد کمک خواهی – درمواقع ضروری مانند جنگ با فریادهای "امداد" از دیگران کمک میخواهند

امرو : amru  - امروز- زامرو واپشت : از امروز به بعد

امرو صوه کردن : amru- sowha- karden  - امروز وفردا کردن – معطل کردن – تاخیرکردن

امشو : amsho – امشب

املهی : amlahi  - ابلهی – ای ای کارانه کنه زمایه املهی سه : اگر این کارهارا بکند از روی ابلهیش است.

امند : amnd  - امن

امنیه : amniya  - ژاندارم

امووتی : amovati  -  امانتی

انجه انجه : anje – anje  - قطعه قطعه – ریزه ریزه : انج انج – زرتشتیهای کرمان انجین انجین گویند

انده دلی کردن : ande – deli – karden   - کسی را به غم فروبردن – عذاب دادن – درحسرت نهادن

انکرومنکر : anker –mokker   - نکیر ومنکر

انک کردن : anak – karden  - مضحکه شدن – تمسخر کردن – دست انداختن کسی

انکه : aneke  - یعنی – یعنی که – بیشتر کاربرد تمسخرآمیز دارد  - انکه پیاوابیده : یعنی مردشده است

انگست : angost  -  انگشت – کاربرد به تی کردن :حضورا" ثابت کردن

انگشت به درکردن : انگشت بیرون آوردن – فرصت کوچکترین کاررا داشتن ز ور سرما نترستن انگست به در کنن : از شدت سرما نمی توانستند کوچکترین کارراانجام دهند

انگست به دهوو :   angost – be – dohov  - انگشت به دهان – شگفت زده

انگشت : angesht  - زغال آتشین

انگلار : angelar   -  آویزان

انگله : angele  - پوست دست وپای گوسفند در مشک که آنها رابا بند مسدود میکنند – کوتاه قد

او : aw  - آّب – او به چاله رهدن : آب در آتشدان ریختن کنایه از کارنادرست کردن

او به چاله ریز : نادان و بی فکر – نالایق ، هنوز در بین بختیاریها باورهای ایرانیان باستان مانند احترام به آتش و اشیاء سفیدرنگ وجود دارد بطوری که هیچگاه آتش رابا آب خاموش نمی کنند وشبها ماست ، تخم مرغ و نمک را از خانه بیرون نمی کنند مگر آنها را کاملا"

پوشانده باشند

او به حلق کردن : آب درحلق کسی ریختن کنایه از یاری دیگران کردن

او صدا خونه نی یشنه : آب رودخانه صدای خود را نمی شنود کنایه از این است که انسان برعیب خود آگاه نیست

او آر : aw – ar   -  آورنده آب – هواو آرنید : او اهل آوردن آب نیست کنایه از بی عرضه است

او آورده :  aw – aworda  -  آب آورده – کنایه از چیزهایی را به رایگان به چنگ آوردن

او بارو : aw – barov   - آب باران

او باز : aw – baz  - شناگر

او برف : aw – borf   - آب برف

او برده :  aw – borda  - آب برده – چیزهایی که سیل برده – از دست رفته – نابود شده

اوبلزوو کردن : aw – belezo – karden   -  ریختن آب از اطراف ظرف با بهم زدن آن  (خرابکار کردن)

او پیازی : ow – piyazi  - خوراکی که با پیاز وترشی دانه های انار درست کنند – اشکنه

او ترشی : ow – torshi  -  خوراکی که با ترشی دانه های انار درست کنند

او توله :  ow – tule  - خوراکی که با گیاه پنیرک تهیه کنند – توله

او تهله :  ow – tahla   - چشمه تلخ

او جار : awjar  - ابزار : اوزار

او جیجه :  aw – jijia   - سوپ جوجه

او چیرن : aw – chirn  - ناودان – گیاهی که دم کرده اش برای سرماخوردگی مفید است

او خورشت :  aw – khorest  - آبشخور – جایی ازرود یا نهر که گله بتواند آب بخورد

او دار :  aw – dari  - خورجین خاص حمل وسایل غذا

او در :  aw – dar  - دهانه ورودی آب به کرت های باغ

او دزه داشتن : aw – daze – dashten  -  داشتن منفذی که آب درخود فرو برد – عیب ونقص درکار بودن

او دوه :  aw – duh  - آبدوغ

 

برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری  تالیف :  آقای ظهراب مددی

 

نوشته شده توسط پوراندخت در 23:36 |  لینک ثابت   •