تبليغاتX
تاریخ وفرهنگ بختیاری

یکشنبه دهم دی 1385

قوانین گویش بختیاری (6)

 

جزئی که درفعل ، شخص،یعنی اول شخص،دوم شخص،سوم شخص،را نشان میدهد.

شناسه ها دودسته اند شناسه های مفردوشناسه های جمع

 

  شخص         مفردیاجمع      شناسه          زمان گذشته        زمان حال

   اول شخص         مفرد        om            vandom   انداختم         venom اندازم

   دوم شخص         مفرد            I          vandi         انداختی        vani    اندازی

   سوم شخص       مفرد          e            vand         انداخت         vane    اندازد

   اول شخص         جمع        im             vandim     انداختیم        vanim  اندازیم

   دوم شخص         جمع        in             vandin       انداختید        vanin   اندازید

   سوم شخص       جمع        en             vanden    انداختید        vanen  اندازند

 

سوم شخص مفردزمان گذشته شناسه ندارد.

 

درافعالیکه بن ماضی آنها مختوم به "دd "است،تمایلی شدید هست به اینکه "دd "حذف شود درنتیجه برخی ساختهای زمان گذشته این افعال وبالطبع شناسه ها(اول شخص وسوم شخص مفردوسوم شخص جمع)دگرگون شده تغییرمی یابد.

 

ساخت کامل            ساخت مخفف                         ساخت کامل               ساخت مخفف

                    

اول شخص مفرد            zeydom-zeym =زدم زیدم زیم                 ovveydom oveydom             =آمدم اویدم اویم

دوم شخص مفرد           zeydi =زدی بدون تخفیف زیدی                oveydi =                آمدی بدون تخفیف اویدی

سوم شخص مفرد         zeyd zey=زد- زید- زی                          oveydi ovey        اوید – اوی =آمد

اول شخص جمع            zeydim =زدیم بدون تخفیف زیدیم            obeydim                 بدون تخفیف اویدیم=آمدیم

دوم شخص جمع           zeydin =زدید بدون تخفیف زندین             oveydin                  بدون تخفیف اویدین =آمدید

سوم شخص جمع zeyden        zeyn- زدند-زیدن-زین                oveyn –oveyden        اویدن – اوین = آمدند

                                    

                        ماضی مطلق

 

ساختار آن :

 

  بازستم       bazestom       رقصیدم          بازستیم        bazestim     رقصیدیم

  بازستی      bazesti           رقصیدی         بازستین        bazestin      رقصیدید

  بازست       bazest            رقصید            بازستن         bazesten     رقصیدند

 

ماضی استمراری

ساختار آن:

 

  ابازسم       ebazestom     می رقصیدم       ابازستیم       ebazestim   می رقصیدیم

  ابازستی     ebazest         می رقصیدی      ابازستن        ebazesten   می رقصیدند

  ابازست      ebazest          می رقصید        ابازستن        ebazesten   می رقصیدند

 

 

ماضی مستمر(ملموس)

 

ساختارآن :

 

  هی انیشتم                 hey eneyastom          داشتم نگاه میکردم

  هی انیشتی                hey eneyasti              داشتی نگاه میکردی

  هی انیشت                 hey eneyast               داشت نگاه میکرد

  هی انیشتیم                hey eneyastim          داشتیم نگاه میکردیم

  هی انیشتین                hy eneyastin              داشتید نگاه میکردید

  هی انیشتن                hey eneyasten            داشتند نگاه میکردند

 

ماضی نقلی

 

ساختار آن :

 

  وستمه          vastome       افتاده ام         وستی مه        vastime   افتاده ایم

  وستی یه       vastiye         افتاده ای         وستی نه        vastine    افتاده اید

  وسته            vaste           افتاده است      وستنه            vastene  افتاده اند

 

    ساختار بالا نشان میدهد که در زبان بختیاری برخلاف زبان فارسی شناسه ها به فعل اصلی می چسبدوفعل معین (بودن)بدون تغییر می ماند.

ساختار اصیل ماضی بعید همچون دیگرارکان زبان بختیاری از تعدی زبان فارسی مصون نمانده و میرود که فرو ریزد وفراموش شود،چرا که امروز بختیاریان این فعل رو تحت تاثیر ساختار زبان فارسی آن صرف میکنند یعنی شناسه ها را به فعل معین می چسباند ونه فعل اصلی بدین صورت :

 

  اویده بیدم   oveydevedom   آمده بودم  

 

 

برگزیده ازکتاب گویش بختیاری تالیف :  آقای عبدالعلی خسروی

 

نوشته شده توسط پوراندخت در 20:18 |  لینک ثابت   •